Trên mạng có rất nhiều bài nói màu xanh lá giúp học sinh tập trung lâu hơn, màu vàng kích thích tư duy logic, màu đỏ làm tăng nhịp tim. Nói thẳng: chúng tôi không tìm được văn bản hay nghiên cứu nào dẫn được để bảo đảm cho những con số và khẳng định đó, nên không đưa chúng vào đây làm căn cứ mua sắm.
Thứ quyết định thật, và kiểm được, là 3 chuyện khác: chất liệu quyết định màu bền tới đâu, độ bóng mặt bàn quyết định có chói mắt hay không, và màu có mua bổ sung đúng được sau vài năm hay không.
Chất liệu quyết định màu bền tới đâu?
Đây là phần quan trọng nhất và hầu như không bài nào về màu sắc nhắc tới. Cùng một màu, ba chất liệu cho ra ba kết cục khác nhau sau vài năm dùng.
| Chất liệu | Màu nằm ở đâu | Xước hoặc va đập thì sao |
|---|---|---|
| Nhựa PP nguyên sinh (bàn ghế mầm non) | Pha vào hạt nhựa ngay khi đúc, màu ăn suốt chiều dày | Xước vẫn cùng màu, không lộ lõi khác màu. Đây là lý do nhựa đúc hợp với lứa tuổi hay va đập nhất |
| Sơn tĩnh điện (khung sắt) | Lớp sơn phủ ngoài, nung bám vào kim loại | Xước sâu thì lộ kim loại, nhưng dặm lại được. Lớp sơn nung bám chắc hơn sơn quét tay nhiều |
| Gỗ công nghiệp MFC (mặt bàn) | Lớp phủ Melamine trên bề mặt, dày rất mỏng | Xước qua lớp phủ là lộ lõi ván bên trong, màu khác hẳn, và không dặm lại được |
Rút ra một điều thực tế cho nhà trường: với lớp nhỏ, chọn chất liệu giữ màu quan trọng hơn chọn màu. Một bộ bàn ghế màu đẹp mà sau hai năm mặt bàn lỗ chỗ vết lộ lõi thì không còn đẹp nữa.
Độ bóng mặt bàn, chỗ màu sắc thật sự ảnh hưởng tới việc học
Mặt bàn càng bóng thì càng phản chiếu đèn trần và ánh sáng cửa sổ. Học sinh ngồi đúng góc phản chiếu sẽ thấy vệt sáng loang trên mặt bàn, phải nghiêng đầu hoặc kéo vở sang chỗ khác. Đây là hiện tượng vật lý quan sát được ngay trong lớp, không cần tới lý thuyết tâm lý nào. Hai cách xử lý:
- Chọn mặt bàn hoàn thiện mờ thay vì bóng gương, nhất là phòng có nhiều cửa sổ hoặc đèn trần đặt thấp
- Tránh mặt bàn màu quá sáng ở phòng nhiều nắng, vì mặt sáng cộng nắng gắt làm chữ trên vở khó nhìn hơn
Nguyên tắc chống loá này cũng là thứ tiêu chuẩn thiết kế trường học quan tâm ở phần bảng: TCVN 8794:2011 do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, Bảng 4, yêu cầu độ rọi trên mặt bảng đạt 500 lux, cao hơn mức 300 lux của chiếu sáng chung trong phòng học, và ghi rõ đó là độ rọi đứng chống loá. Với mặt bàn thì tiêu chuẩn không đặt con số, nhưng cùng một logic: bề mặt làm việc không được hắt sáng vào mắt.
Màu nào giấu bẩn, màu nào lộ bẩn?
Chuyện nhỏ nhưng quyết định lớp nhìn có gọn hay không sau một học kỳ:
- Mặt sáng màu lộ rõ vết mực bút bi, vết bút dạ, dấu tay. Bù lại vết xước trắng thì chìm đi
- Mặt tối màu giấu vết mực nhưng lộ rõ bụi phấn và mọi vết xước, vì xước trên nền tối thành đường trắng
- Mặt vân gỗ giấu cả hai tốt nhất, nhờ hoa văn làm nhiễu mắt
Lớp học viết phấn thì mặt tối sẽ trông bẩn nhanh hơn. Phòng máy tính hoặc phòng dùng bút dạ thì ngược lại.
Mua bổ sung sau vài năm có khớp màu không?
Đây là chỗ nhiều trường vấp mà không lường trước. Trường mua 200 bộ, ba năm sau tuyển thêm lớp, mua thêm 40 bộ, và 40 bộ mới không cùng màu với số cũ. Hai nguyên nhân:
Nhà cung cấp đổi mã màu. Màu sơn và màu ván công nghiệp đều theo mã của nhà sản xuất vật liệu, mà mã thì thay đổi theo đợt hàng. Hàng cũ đã phai. Bàn ghế đặt cạnh cửa sổ chịu nắng nhiều năm sẽ nhạt hơn bàn ghế trong góc. Hàng mới đặt cạnh hàng cũ thì chênh màu lộ rõ.
Cách phòng: ghi mã màu cụ thể vào hợp đồng thay vì ghi “màu ghi sáng” hay “vân gỗ sồi”, và hỏi nhà cung cấp có cam kết giữ mã màu cho đợt bổ sung hay không. Nếu trường biết trước sẽ mở rộng, nên đặt dư ngay từ đầu, vì đó là cách chắc chắn duy nhất để đồng bộ.
Thực tế các trường đang chọn màu thế nào?
Trong sản phẩm Nội thất Hồng Đức đang sản xuất, hai nhóm màu chiếm phần lớn đơn hàng trường học: Khung sắt hộp sơn tĩnh điện màu ghi sáng, mặt gỗ công nghiệp MFC hoặc gỗ tự nhiên ghép thanh. Đây là cấu hình phổ biến nhất cho bàn ghế học sinh phổ thông. Màu ghi sáng trung tính, không kén màu tường, và dặm lại dễ khi khung bị xước.
Nhựa PP nguyên sinh nhiều màu cho khối mầm non. Lứa tuổi này dùng màu tươi, và nhựa pha màu khi đúc chịu được va đập hằng ngày mà không bong tróc. Với bảng viết thì mặt bảng có màu xanh và màu trắng, chọn theo dụng cụ viết chứ không theo thẩm mỹ: mặt xanh viết phấn, mặt trắng viết bút dạ. Phần so sánh đầy đủ nằm ở bài bảng từ xanh và bảng từ trắng nên chọn loại nào.
Bốn câu nên hỏi khi đặt hàng
- Màu này nằm ở lớp nào? Pha trong vật liệu hay phủ ngoài bề mặt
- Mã màu là gì? Ghi mã vào hợp đồng, không ghi tên gọi chung chung
- Mặt bàn hoàn thiện mờ hay bóng? Liên quan trực tiếp tới chuyện chói mắt
- Có giữ mã màu cho đợt mua bổ sung không, và trong bao lâu
Bốn câu này quyết định bộ bàn ghế nhìn thế nào sau năm năm, nhiều hơn hẳn việc chọn màu nào ngay lúc mua.
Hồng Đức làm bàn ghế học sinh nhiều màu, tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, và nhận làm theo màu riêng khi trường đặt số lượng.
Trường đang chọn màu thì gọi 0914 312 295 xin mẫu màu thật. Xem trên ảnh và xem ngoài đời khác nhau nhiều hơn ta tưởng.
Ghi chú về căn cứ
- TCVN 8794:2011 Trường trung học. Yêu cầu thiết kế do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, Bảng 4 (độ rọi 300 lux phòng học và 500 lux mặt bảng, là độ rọi đứng chống loá). Tiêu chuẩn này đặt yêu cầu chống loá cho mặt bảng; với mặt bàn không có con số tương ứng, nội dung trong bài chỉ nêu cùng một nguyên tắc.
- Đặc điểm giữ màu của nhựa PP nguyên sinh, sơn tĩnh điện và gỗ công nghiệp MFC: hồ sơ kỹ thuật sản phẩm của Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức.
- Bài này cố ý không đưa các khẳng định kiểu “màu X giúp tăng khả năng tập trung Y phần trăm”, vì chúng tôi không dẫn được văn bản hay nghiên cứu cụ thể nào để bảo đảm. Nhà trường đang lập dự toán nên dựa vào chất liệu và điều kiện chiếu sáng thật của phòng học.
Bài do bộ phận kỹ thuật Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên hồ sơ sản phẩm và thực tế cung cấp bàn ghế cho các trường tại Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.