Bảng từ xanh và bảng từ trắng nên chọn mua loại bảng nào?

Có quy định nào về màu bảng không?

Câu trả lời thẳng thắn là không có bất kỳ quy định bắt buộc nào. Khi rà soát toàn bộ các tiêu chuẩn thiết kế trường học hiện hành gồm TCVN 7491:2005 (bố trí bàn ghế), TCVN 8793:2011 (trường tiểu học) và TCVN 8794:2011 (trường trung học), không có một dòng nào quy định mặt bảng lớp học phải sơn màu xanh lá cây hay màu trắng.

Do đó, những cách nói như “bảng xanh đạt chuẩn Bộ Giáo dục” hay “bảng trắng vi phạm tiêu chuẩn phòng học” đều là nhận định truyền miệng không có căn cứ pháp lý.

Vậy tiêu chuẩn quy định cái gì?

Tiêu chuẩn thiết kế không quản lý việc trường học mua bảng màu gì, nhưng quản lý chặt chẽ chất lượng môi trường thị giác của học sinh khi nhìn lên bảng. Cụ thể, Bảng 4 của TCVN 8794:2011 đặt ra ba chỉ số bắt buộc đối với vị trí bảng lớp học:

Chỉ số hiện màu Ra đặc biệt quan trọng: nếu nguồn sáng có chỉ số Ra thấp, mắt học sinh sẽ khó phân biệt nét chữ viết bằng các màu phấn hoặc mực bút lông khác nhau. Mục đích cốt lõi là tạo ra độ tương phản cao nhất giữa nét viết và nền bảng để học sinh ở cuối lớp đọc được dễ dàng mà không bị căng mắt.

Bảng xanh viết phấn: được gì, mất gì

Bảng từ xanh phủ sơn chống loá là loại bảng truyền thống quen thuộc nhất trong các trường phổ thông.

• Điểm mạnh: độ tương phản thị giác rất tốt khi viết bằng phấn trắng trên nền xanh đậm. Bề mặt bảng từ xanh thường được xử lý độ nhám mịn vừa phải để bám phấn, hạn chế tối đa hiện tượng trượt nét. Khi kết hợp với từ tính, giáo viên dễ dàng đính kèm tài liệu học tập bằng nam châm.
• Điểm hạn chế: quá trình viết và xoá bảng sinh ra bụi phấn. Mặc dù thị trường có các dòng phấn ít bụi, việc sử dụng phấn liên tục vẫn tạo ra bụi mịn rơi xuống rãnh bảng và sàn lớp học.

Bảng từ trắng viết bút lông: được gì, mất gì

Bảng từ trắng ngày càng phổ biến trong các phòng học bộ môn, trung tâm ngoại ngữ, phòng tin học và văn phòng nhà trường.

• Điểm mạnh: hoàn toàn sạch sẽ, không sinh bụi phấn trong không gian lớp học kín hoặc phòng có sử dụng điều hoà không khí. Bút lông nhiều màu viết êm, lau xoá nhanh bằng giẻ mềm hoặc bông lau từ tính. Ngoài ra, nền trắng có thể tận dụng làm màn chiếu phụ khi cần thiết.
• Điểm hạn chế: mực bút lông dạ có mùi dung môi đặc trưng. Bề mặt bảng trắng thường nhẵn bóng hơn bảng xanh, nên nếu góc chiếu của đèn hoặc cửa sổ không chuẩn, bảng trắng dễ xuất hiện các điểm phản xạ ánh sáng (đốm sáng chói) hơn.

Câu hỏi thật sự cần trả lời khi chọn mua

Thay vì tranh luận màu nào tốt hơn một cách cảm tính, người phụ trách mua sắm thiết bị trường học chỉ cần trả lời 3 câu hỏi thực tế:

1. Phòng học lấy sáng từ hướng nào? Nếu phòng có ánh sáng tự nhiên mạnh hắt ngang, bề mặt bảng trắng bóng sẽ đòi hỏi việc bố trí máng đèn cẩn thận hơn để tránh phản chiếu nguồn sáng vào mắt học sinh.
2. Lớp học sử dụng phương tiện viết nào chủ đạo? Cấp tiểu học và các môn rèn chữ viết thường ưu tiên bảng xanh viết phấn để tạo độ bám nét chữ. Các lớp học ngoại ngữ, tin học hoặc phòng hội đồng ưu tiên bảng trắng viết bút lông sạch bụi.
3. Khoảng cách từ bảng đến học sinh xa nhất là bao nhiêu? Với phòng học dài gần giới hạn 8 mét (theo TCVN 7491:2005), nét phấn trắng đậm trên nền xanh hoặc nét bút dạ đen đậm trên nền trắng là hai lựa chọn đạt độ tương phản thị giác cao nhất.

Bảng chống loá giải quyết được gì và không giải quyết được gì?

Bảng từ chống loá (cả màu xanh và màu trắng) được phủ lớp sơn mờ đặc biệt giúp tán xạ ánh sáng, giảm đáng kể các đốm phản quang trực tiếp từ bóng đèn trần.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng: bề mặt chống loá không thể thay thế việc bố trí chiếu sáng đúng kỹ thuật. Nếu phòng học phạm phải lỗi nghiêm trọng là đặt bảng trên bức tường trổ cửa sổ lấy sáng chính (vi phạm mục 6.2.4 TCVN 8794:2011), thì dù dùng bảng chống loá cao cấp đến đâu, mắt học sinh vẫn bị ngược sáng nghiêm trọng. Xem thêm nguyên tắc kiểm soát độ rọi tại bài viết về ánh sáng bảng và chống loá lớp học.

Đồng thời, chiều cao treo mép dưới của bảng cũng phải tuân thủ đúng độ tuổi học sinh (từ 0,65 m đến 0,8 m với tiểu học; 0,8 m đến 1,0 m với trung học) như hướng dẫn tại bài viết về chiều cao treo bảng lớp học.

Kích thước bảng thông dụng trên thị trường

Kích thước bảng có quy định: Thông tư liên tịch 13/2016 giới hạn chiều rộng trong khoảng 1,2 đến 1,5 m và chiều dài trong khoảng 2,0 đến 3,2 m. Trong khoảng đó, nhà sản xuất chuẩn hoá theo khổ phòng học. Dưới đây là các kích thước thông dụng của Nội thất Hồng Đức:

Chiều cao mặt bảng lớp học thông dụng nhất là 1250 mm, chiều dài dao động phổ biến từ 2400 mm đến 3000 mm hoặc kết hợp thành hệ thống trong bài viết so sánh bảng từ và bảng trượt.

Ghi gì khi đặt hàng và lập dự toán

Khi đặt hàng mua sắm thiết bị bảng viết cho trường học, bên mời thầu nên ghi rõ các thông số kỹ thuật sản phẩm thay vì dùng cụm từ chung chung “bảng đạt chuẩn”:

• Quy cách kích thước chính xác: ví dụ 2400 × 1250 mm hoặc 3000 × 1250 mm.
• Chất liệu bề mặt: thép từ tính Hàn Quốc phủ sơn chống loá mờ, có dòng kẻ mờ 5 × 5 cm, màu xanh viết phấn hoặc màu trắng viết bút dạ.
• Yêu cầu phụ trợ: máng hứng phấn hoặc đựng bút đi kèm suốt chiều dài bảng, khung nhôm định hình bo góc an toàn bằng nhựa ABS.
• Yêu cầu chiếu sáng bổ trợ: hệ thống đèn rọi bảng đạt độ rọi đứng tối thiểu 500 lux, chỉ số chói loá URG ≤ 19.