Khi nói phòng học thông minh, phần lớn mọi người nghĩ ngay tới màn hình và phần mềm. Nhưng nhìn lại những phòng đã dùng vài năm thì thấy điều ngược lại: trong 5 bước dựng một phòng học thông minh, phần công nghệ là phần dễ thay nhất, còn 3 bước đầu là bảng, bàn ghế và đường điện mạng thì gần như không sửa lại được.
Một cái máy chiếu hỏng thì đổi trong một buổi, còn bảng gắn sai chỗ hay ổ mạng đi nhầm vị trí thì phải đục tường và tháo cả phòng. Năm bước dưới đây vì thế xếp theo đúng thứ tự ấy, thứ khó sửa nhất làm trước, và mỗi bước đều kèm số đo thật của hàng đang sản xuất.
Bước 1. Chốt cái bảng trước, vì bảng quyết định hướng ngồi
Nghe lạ nhưng đúng. Bảng là thứ cả lớp phải nhìn về, nên vị trí và loại bảng quyết định luôn các em ngồi quay hướng nào, và từ đó quyết định cách kê bàn ghế. Chọn bảng sau khi đã kê bàn là làm ngược, và phần lớn những phòng kê lệch mà chúng tôi đi sửa lại đều bắt đầu từ chỗ này.
Trong dòng bảng của xưởng có mấy hướng để cân nhắc. Bảng trượt như mã HBV08 khổ 3000 × 2500 mm gắn cố định vào tường, gồm nhiều tấm trượt chồng lên nhau nên diện tích viết lớn hơn nhiều so với một tấm bảng thường cùng bề ngang, và nó cũng là loại thường được ghép với màn hình đặt phía sau. Bảng từ chống loá thì có cả bản gắn tường lẫn bản di động có bánh xe như HBV04 khổ 2400 × 1230 mm hay HBV10 khổ 800 × 1230 mm, hợp với phòng cần đẩy bảng đi để đổi cách kê.
Có một chi tiết nhỏ mà thầy cô tiểu học hay hỏi, đó là dòng kẻ trên mặt bảng. Mặt bảng của các mã này nhập khẩu từ Hàn Quốc và có dòng kẻ ô 5 × 5 cm, giúp các em lớp một lớp hai viết chữ thẳng hàng và đúng cỡ, thứ mà bảng trơn không làm được.
Bước 2. Chọn bàn ghế kê lại được
Đây là bước quyết định phòng có thật sự linh hoạt hay chỉ linh hoạt trên giấy tờ. Ý tưởng phòng học thông minh nào cũng nói tới chuyện chuyển nhanh từ giờ giảng sang giờ làm việc nhóm, nhưng chuyện đó chỉ xảy ra được nếu bàn ghế cho phép. Bàn liền ghế, tức loại ghế gắn cứng vào khung bàn như HBH11M và HBH12M khổ 1200 × 400 × 640 mm, rất chắc chắn và gọn nhưng ghế quay cố định một hướng nên gần như chỉ xếp thành hàng được. Muốn kê cụm nhóm hay chữ U thì phải là loại rời ghế, chẳng hạn HBH13M cũng khổ 1200 × 400 × 640 mm cho tiểu học. Chi tiết từng kiểu kê và loại bàn tương ứng chúng tôi viết riêng ở bài cách bố trí bàn ghế học sinh trong lớp học.
Nhân đây cũng nói một điều ít trường để ý. Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BGDĐT-BKHCN-BYT cho phép trong một phòng học bố trí đồng thời nhiều cỡ số, nên lớp có chênh lệch chiều cao lớn giữa các em thì đặt hai cỡ là hợp lệ chứ không sai quy định.
Bước 3. Đi điện và mạng theo sơ đồ kê bàn, không làm ngược
Đây là bước tốn tiền nhất nếu làm sai, vì sửa nghĩa là đục tường hoặc chạy ống nổi. Nguyên tắc rất đơn giản: bản vẽ kê bàn phải xong trước, rồi thợ điện và thợ mạng mới vào, bởi vị trí từng chỗ ngồi quyết định vị trí từng ổ cắm và từng cổng mạng. Khi đếm ổ cắm thì đếm theo thiết bị dùng cùng lúc chứ đừng đếm theo bàn, và nhớ tính cả những thứ hay bị quên như máy chiếu, loa, bộ chia mạng và một ổ dự phòng cho việc vệ sinh phòng. Nếu phòng có máy tính cho học sinh thì phần bố trí đường mạng có ở bài cách bố trí bàn máy tính trong phòng tin học, nơi chúng tôi nói kỹ hơn về chuyện ống điện và ống mạng không nên đi chung.
Bước 4. Ánh sáng, thứ hay bị bỏ qua nhất
Phòng học thông minh có màn hình, mà màn hình thì sợ cả thiếu sáng lẫn chói. Đây là chỗ nhiều phòng làm xong mới phát hiện, vì lúc nghiệm thu thường vào buổi chiều mát chứ không phải giữa trưa nắng. TCVN 8794:2011 nêu độ rọi phòng học là 300 lux, riêng khu vực bảng cần 500 lux, tức bảng phải sáng hơn chỗ ngồi. Đó là con số để bên thiết kế điện tính số đèn và vị trí đèn, nhà trường không phải tự tính nhưng nên biết để đối chiếu khi nghiệm thu.
Phần trường quyết định được là hướng kê so với cửa sổ. Cửa sổ nên nằm bên hông người ngồi, vì ánh sáng vào từ phía sau sẽ hắt lên màn hình còn vào từ phía trước thì chiếu thẳng vào mắt các em. Chuyện này nhìn bằng mắt là thấy, cứ ngồi thử vào chỗ định kê vào một buổi sáng nắng là biết ngay.
Bước 5. Phần công nghệ, và một điều chúng tôi nói thật
Tới bước này mới bàn tới màn hình, máy chiếu, phần mềm dạy học và hệ thống quản lý lớp. Đặt cuối không phải vì nó không quan trọng, mà vì nó là phần thay được bất cứ lúc nào mà không phải động tới tường, sàn hay bàn ghế. Và nói thật luôn: phần mềm dạy học không phải việc của chúng tôi. Hồng Đức làm bàn ghế, bảng và nội thất lớp học, nên khi trường hỏi nên mua phần mềm nào thì câu trả lời trung thực là hỏi đơn vị chuyên về mảng đó. Cái chúng tôi giúp được là làm sao căn phòng ấy đỡ được công nghệ mà trường sắp đưa vào, từ chỗ treo màn hình, đường điện tới cách kê bàn cho các em nhìn được màn hình mà vẫn làm việc nhóm được.
Bước cuối của cả quá trình là dùng thử rồi chỉnh lại. Sau một học kỳ, hỏi thầy cô đứng lớp xem chỗ nào vướng, và gần như lần nào cũng có một hai chỗ cần dời. Đó là lý do nên chọn bàn ghế kê lại được ngay từ bước hai, để lần chỉnh ấy chỉ mất một buổi thay vì phải mua lại.
Bảng đối chiếu năm bước theo mức độ khó sửa
| Bước | Việc | Sửa lại sau này |
|---|---|---|
| 1 | Chốt loại bảng và vị trí bảng | Rất khó, phải tháo và vá tường |
| 2 | Chọn bàn ghế, rời ghế hay liền ghế | Khó, phải mua lại cả phòng |
| 3 | Đi điện và mạng theo sơ đồ kê bàn | Rất khó, phải đục tường |
| 4 | Đèn và hướng cửa sổ | Vừa, thêm đèn hoặc rèm được |
| 5 | Màn hình, máy chiếu, phần mềm | Dễ, thay lúc nào cũng được |
Nhìn cột cuối sẽ thấy vì sao thứ tự này quan trọng. Ba bước đầu là ba thứ khó sửa nhất, mà lại hay bị để sau cùng vì chúng không hấp dẫn bằng công nghệ. Phần bố cục căn phòng, ba kiểu hay gặp và số đo từng hạng mục có ở bài mô hình phòng học thông minh và cách bố trí căn phòng.
Nội thất Hồng Đức sản xuất bảng, bàn ghế và nội thất lớp học tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, và nhận làm trọn gói phần nội thất cho phòng học thông minh.
Trường gửi kích thước phòng và sĩ số về số 0914 312 295, chúng tôi trả lại bản vẽ kê bàn kèm vị trí bảng và gợi ý vị trí ổ điện để bên thi công dùng luôn. Việc này không tính phí.
Ghi chú về số liệu
- Kích thước và chất liệu các mã bảng HBV04, HBV08, HBV10, cùng các mã bàn ghế HBH11M, HBH12M, HBH13M, lấy từ hồ sơ sản phẩm đang đăng của Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức, rà ngày 14/09/2026. Mặt bảng nhập khẩu Hàn Quốc và dòng kẻ ô 5 × 5 cm cũng lấy từ nguồn này.
- Câu trong một phòng học có thể bố trí đồng thời nhiều cỡ số lấy từ Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BGDĐT-BKHCN-BYT, bản đăng trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
- Độ rọi 300 lux cho phòng học và 500 lux cho khu vực bảng lấy từ TCVN 8794:2011, tra trên cổng thông tin tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam. Đây là tiêu chuẩn tự nguyện áp dụng, không phải quy chuẩn bắt buộc.
- Thứ tự năm bước và bảng đánh giá mức độ khó sửa là kinh nghiệm thi công nội thất lớp học tại xưởng, không phải quy định bắt buộc.
- Bài không giới thiệu phần mềm hay thiết bị dạy học cụ thể vì đó không phải lĩnh vực của công ty.
Bài do bộ phận kinh doanh Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên hồ sơ sản phẩm và thực tế thi công nội thất lớp học cho trường học tại Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.