Phòng STEAM không phải phòng học thường có thêm máy móc. Nó khác ở 4 ràng buộc mà mỗi ràng buộc đều đổi cách chọn bảng: bàn kê theo cụm nên học sinh không cùng quay về một hướng, dự án kéo dài nhiều tiết nên nội dung phải giữ lại, phòng có bụi từ keo và sơn, và bàn ghế thường di động nên bố cục phòng thay đổi liên tục.
Hệ quả thực tế: bảng dài chạy hết một bức tường, thứ hợp lý ở lớp truyền thống, lại là lựa chọn kém ở phòng STEAM. Cái cần là mặt bảng giữ được nội dung nhiều buổi và mặt viết chia được cho nhiều nhóm.
Ràng buộc 1, học sinh không cùng quay về một hướng
Lớp truyền thống xếp bàn thành hàng ngang, tất cả nhìn về bảng. Phòng STEAM kê bàn theo cụm cho nhóm 4 tới 6 học sinh ngồi quanh, nên trong mỗi cụm luôn có người quay lưng hoặc quay ngang với bảng chính. Nghĩa là bảng chính không còn là nơi cả lớp cùng nhìn suốt tiết. Nó thành nơi giáo viên giao nhiệm vụ đầu giờ và chốt lại cuối giờ, còn phần lớn thời gian học sinh làm việc trong cụm của mình.
Hai cách xử lý, tuỳ diện tích phòng:
- Bảng chính đặt ở đầu phòng, cỡ vừa phải, không cần chạy hết bức tường. Phần tường tiết kiệm được dành cho tủ kệ đựng vật tư
- Thêm bảng di động có chân đẩy tới từng cụm khi nhóm cần trình bày. Loại hai mặt lật được thì một tấm phục vụ hai nhóm ngồi quay lưng nhau
Ràng buộc 2, dự án kéo dài nhiều tiết
Đây là khác biệt lớn nhất so với tiết học thường. Một dự án STEAM chạy qua nhiều buổi: sơ đồ thiết kế, bảng phân công, kết quả đo lần trước đều cần giữ lại để buổi sau đối chiếu. Bảng thường thì hết tiết phải xoá. Hệ trượt cho phép đẩy tấm đã viết sang bên và che lại, buổi sau kéo ra dùng tiếp. Nội dung của nhóm này giấu đi khi nhóm khác lên trình bày cũng là việc làm được.
Cơ chế trượt và cách bố trí bảng trong phòng học nằm ở bài bảng trượt ngang hoạt động thế nào.
Ràng buộc 3, phòng có bụi, keo và sơn
Phòng STEAM có cắt, dán, sơn màu, đôi khi có mạt gỗ và mạt nhựa. Ba hệ quả cho bảng:
| Vấn đề | Cách xử lý |
|---|---|
| Bụi lọt vào rãnh ray làm bảng kéo nặng | Hút rãnh ray thường xuyên hơn lớp thường. Không tra dầu mỡ vì dầu giữ bụi lại |
| Keo và sơn bắn lên mặt bảng | Lau ngay khi còn ướt. Khô rồi mà cạo bằng vật cứng là xước tới nền thép, và chỗ xước sẽ gỉ |
| Bụi phấn không hợp với thiết bị điện tử | Cân nhắc mặt bảng trắng viết bút dạ cho phòng có nhiều máy móc |
Lịch bảo trì và bảng tra theo triệu chứng có ở bài bảo trì bảng trượt theo năm học.
Ràng buộc 4, bàn ghế di động, bố cục đổi liên tục
Phòng STEAM thường dùng bàn có bánh xe hoặc bàn hình thang ghép cụm, để mỗi hoạt động một bố cục. Bảng thì gắn cố định vào tường và không đổi được. Điều này ràng buộc ngược lại vị trí lắp bảng: phải chừa lối đi trước bảng đủ rộng cho việc kéo bàn qua lại, và không đặt bảng ở bức tường mà bàn hay dồn về. Đây là thứ cần chốt trên bản vẽ bố trí phòng, trước khi khoan tường.
Nếu phòng có màn hình tương tác, thêm một xung đột nữa: màn hình tương tác phải với tay tới được nên bị kéo xuống thấp, mà vùng thấp đó đúng là vùng viết bảng. Chi tiết ở bài khung bảng trượt 4 tấm và cách đo tường.
Ánh sáng phòng STEAM tính thế nào?
TCVN 8794:2011 do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, Bảng 4, yêu cầu độ rọi trên mặt bảng đạt 500 lux, so với 300 lux của chiếu sáng chung trong phòng học, và ghi rõ đó là độ rọi đứng chống loá. Mục 5.2.12 quy định mép dưới bảng cách sàn 0,8 đến 1,0 m với trường trung học. Phòng STEAM còn thêm một lớp yêu cầu mà bảng không giải quyết được: khu thực hành cần ánh sáng đủ để làm việc tay, và ánh sáng đó phải không hắt loá lên mặt bảng lẫn mặt màn hình. Trong thực tế, phòng STEAM thường phải tách riêng đèn khu thực hành với đèn rọi bảng, bật theo hoạt động chứ không bật đồng loạt.
Vậy phòng STEAM nên chọn bảng gì?
- Bảng chính: hệ trượt để giữ và giấu nội dung giữa các buổi. Cỡ vừa với đầu phòng, không nhất thiết chạy hết tường
- Mặt bảng: cân nhắc mặt trắng viết bút dạ nếu phòng nhiều máy móc. Mọi mặt đều hít nam châm nên treo được bản vẽ và sản phẩm giấy của nhóm
- Bảng phụ: loại có chân di động, đẩy tới từng cụm khi nhóm trình bày
- Vị trí: chốt trên bản vẽ bố trí phòng cùng lúc với vị trí bàn cụm và ổ điện, không quyết sau
Phần tiêu chuẩn không gian và danh mục thiết bị cho cả phòng STEAM nằm ở bài STEAM là gì, tiêu chuẩn không gian và thiết bị.
Bảng cho phòng STEAM ở đây do Hồng Đức làm tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, khác bảng lớp thường ở mặt bảng và ở cách chia tấm.
Trường đang dựng phòng STEAM thì gọi 0914 312 295 sớm, vì bảng nên chốt cùng lúc với bố trí bàn nhóm chứ không nên tính sau.
Nguồn tham khảo
- TCVN 8794:2011 Trường trung học. Yêu cầu thiết kế do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, mục 5.2.12 (chiều cao treo bảng 0,8 đến 1,0 m), Bảng 4 (độ rọi 300 lux phòng học và 500 lux mặt bảng).
- Quy cách khung, hệ ray và danh mục mặt bảng: hồ sơ kỹ thuật sản phẩm của Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức.
Bài do bộ phận kỹ thuật Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên hồ sơ sản phẩm và thực tế trang bị phòng học chức năng cho các trường tại Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.