Bảng trượt hỏng gần như luôn bắt đầu từ bụi phấn lọt vào rãnh ray, chứ không phải từ mặt bảng. Bụi nén lại thành lớp cứng, con trượt nghiến lên đó, bảng kéo nặng dần rồi kêu, và tới lúc giáo viên phải dùng sức thì ray đã mòn.
Vì vậy việc bảo trì đáng làm nhất chỉ là hút hoặc lau rãnh ray trên và ray dưới, làm theo mốc năm học. Nhà sản xuất khuyến nghị kiểm hệ trượt 2 đến 3 lần một năm, kiểm mặt bảng hằng tháng, và siết lại ốc vít mỗi học kỳ một lần.
Lịch bảo trì gắn vào mốc năm học
Đặt lịch theo tháng dương thì nhà trường hay quên. Gắn vào mốc sẵn có của năm học thì dễ nhớ và dễ giao việc:
| Mốc | Làm gì |
|---|---|
| Trước khai giảng | Vệ sinh rãnh ray trên và dưới. Kéo thử từng tấm hết hành trình. Siết lại toàn bộ ốc vít bắt khung. Kiểm chốt chặn hai đầu ray |
| Cuối học kỳ I | Vệ sinh rãnh ray lần hai. Kiểm độ chặt ốc vít. Kiểm đèn rọi bảng còn sáng đủ không |
| Cuối năm học | Vệ sinh toàn bộ, kiểm mặt bảng có chỗ xước tới nền thép không, lập danh sách việc cần sửa trong hè |
| Hằng tháng | Nhìn mặt bảng: có ố, có bong, có xước sâu không. Việc này giáo viên chủ nhiệm làm được, không cần thợ |
Ba mốc đầu nên giao cho bộ phận cơ sở vật chất và ghi vào sổ theo dõi thiết bị, vì đó là căn cứ khi cần bảo hành.
Tra theo triệu chứng
Đây là phần dùng được ngay khi bảng giở chứng giữa năm học:
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Xử lý |
|---|---|---|
| Kéo nặng tay, phải dùng sức | Bụi phấn nén trong rãnh ray | Hút sạch rãnh trên và dưới, lau bằng khăn khô. Không tra dầu mỡ, vì dầu giữ bụi lại càng nhanh kẹt |
| Kêu cọt kẹt khi trượt | Bụi trong rãnh, hoặc con trượt mòn | Vệ sinh trước. Vẫn kêu thì thay con trượt, không tự nới ray ra |
| Tấm bảng bị lệch, hai mép không thẳng hàng | Ốc bắt khung lỏng, hoặc tường lún cục bộ | Siết lại ốc theo thứ tự từ giữa ra hai đầu. Còn lệch thì gọi thợ căn lại khung |
| Bảng rung khi viết | Ray dưới lỏng hoặc thiếu ray dưới | Siết ray dưới. Hệ chỉ có ray trên thì rung là bản chất, phải bổ sung ray dưới |
| Mặt bảng xoá không sạch, để lại bóng chữ | Dùng sai bút, hoặc lau bằng khăn đã bẩn mực | Đổi khăn sạch và dung dịch chuyên dụng. Bóng chữ lâu ngày cần lau kỹ nhiều lượt |
| Mặt bảng có vệt gỉ nhỏ | Xước sâu tới nền thép rồi gặp ẩm | Báo nhà sản xuất. Không tự sơn đè, vì sơn thường không có từ tính và không chịu được lau |
| Tấm bảng tuột khỏi ray | Mất chốt chặn hoặc nắp bịt đầu ray | Ngừng dùng ngay và lắp lại chốt. Đây là lỗi an toàn, không phải lỗi tiện dụng |
Lau mặt bảng thế nào cho đúng?
- Dùng khăn mềm ẩm hoặc dụng cụ lau chuyên dụng, lau xong lau lại bằng khăn khô để nước không đọng ở mép khung
- Không dùng chất tẩy mạnh, không dùng cồn nồng độ cao. Chúng ăn dần lớp sơn phủ, mà chính lớp sơn ấy cho tính chống loá và khả năng xoá sạch
- Không cạo bằng vật cứng. Một vết xước tới nền thép là một điểm gỉ trong tương lai
- Mặt xanh viết phấn thì gạt khay trước khi lau, tránh kéo bụi phấn quét ngang mặt bảng
Cấu tạo mặt bảng giải thích vì sao các quy tắc trên không phải chuyện khắt khe thừa: mặt bảng là thép mạ kẽm có lớp sơn nung sẵn từ nhà máy. Lõi thép cho từ tính, lớp kẽm chống gỉ, lớp sơn cho nét viết và chống loá. Mất lớp sơn là mất hai tính chất người dùng cảm nhận được ngay.
Việc nào trường tự làm, việc nào gọi thợ?
Trường tự làm: vệ sinh rãnh ray, lau mặt bảng, siết ốc bắt khung, kiểm chốt chặn, thay khăn và dung dịch lau. Gọi nhà sản xuất: căn chỉnh lại khung khi tấm bảng lệch, thay con trượt, thay ray, xử lý mặt bảng gỉ hoặc bong sơn, và mọi việc phải tháo tấm bảng ra khỏi ray. Lý do của ranh giới này rất thực tế: tháo tấm bảng ra khỏi ray cần ít nhất hai người và cần đỡ đúng chỗ. Tấm bảng khổ lớn rơi trong lớp học là tai nạn nghiêm trọng.
Ghi gì vào hợp đồng để sau này bảo trì đỡ khổ?
- Thời hạn bảo hành và phạm vi: bảo hành riêng mặt bảng hay cả hệ ray
- Cam kết có sẵn linh kiện thay thế: con trượt, chốt chặn, nắp bịt đầu ray. Đây là những thứ nhỏ nhưng thiếu là bảng nằm không
- Bàn giao kèm hướng dẫn vệ sinh và tên loại dung dịch lau dùng được
- Giữ lại chứng chỉ CO và CQ của lô mặt bảng, để sau này đối chiếu khi bảo hành
Quy trình lắp đặt chuẩn và các mốc nghiệm thu nằm ở bài lắp bảng trượt thông minh tại trường học đúng chuẩn. Cấu tạo hệ ray và mặt bảng ở bài bảng trượt 4 tấm Hồng Đức bỏ khung ngăn.
Hồng Đức làm và lắp bảng trượt tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, kèm bảo hành và hướng dẫn bảo trì cho bộ phận thiết bị của trường.
Bảng chạy nặng, ray kêu hay cánh lệch thì gọi 0914 312 295. Xử lý sớm rẻ hơn để tới lúc phải thay ray.
Nguồn tham khảo
- Chu kỳ kiểm tra khuyến nghị (hệ trượt 2 đến 3 lần một năm, mặt bảng hằng tháng, ốc vít mỗi học kỳ) và danh mục linh kiện thay thế: hướng dẫn sử dụng và bảo trì sản phẩm của Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức.
- TCVN 8794:2011 Trường trung học. Yêu cầu thiết kế do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, Bảng 4 (độ rọi 500 lux trên mặt bảng), dùng khi kiểm đèn rọi bảng lúc bảo trì.
Bài do bộ phận kỹ thuật Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên hướng dẫn bảo trì sản phẩm và các ca sửa chữa thực tế tại trường học ở Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.