Khi nói đến phòng STEAM, nhiều người thường nghĩ ngay đến thiết bị công nghệ, bàn ghế thông minh hay các bộ học cụ hiện đại. Tuy nhiên, trên thực tế, màu sắc – ánh sáng – vật liệu mới là ba yếu tố nền tảng quyết định không gian đó có thực sự khơi gợi sáng tạo, hỗ trợ tư duy và đảm bảo an toàn cho học sinh hay không. Một phòng STEAM được thiết kế tốt không chỉ “đẹp mắt”, mà còn phải tạo cảm xúc học tập tích cực và linh hoạt cho nhiều hoạt động khác nhau.
1. Màu sắc phòng STEAM: Kích thích tư duy nhưng không gây quá tải
STEAM là môi trường học tập trải nghiệm, nơi học sinh liên tục quan sát, thử nghiệm, sai và sửa. Vì vậy, màu sắc trong phòng không nên quá đơn điệu, nhưng cũng không được lạm dụng các gam màu quá mạnh gây rối mắt.
Nguyên tắc quan trọng nhất là lấy màu trung tính làm nền, màu nhấn để kích thích sáng tạo. Các tông như trắng, be sáng, ghi nhạt hoặc vân gỗ sáng giúp không gian thoáng và dễ tập trung. Trên nền đó, có thể thêm các mảng màu xanh lá, xanh dương, vàng nhạt hoặc cam đất để tạo điểm nhấn tại khu vực thí nghiệm, góc sáng tạo, bảng ý tưởng.
Với phòng STEAM cho mầm non và tiểu học, màu sắc nên thiên về tươi sáng – thân thiện – ít tương phản gắt, giúp trẻ cảm thấy an toàn và hứng thú. Với cấp THCS – THPT, có thể tăng sắc độ và sự tương phản nhẹ để tạo cảm giác năng động, khoa học và hiện đại hơn. Quan trọng hơn cả, màu sắc cần được phân vai theo khu chức năng: khu học nhóm nên dịu mắt, khu trải nghiệm – chế tạo có thể mạnh mẽ hơn, khu trưng bày sản phẩm nên nổi bật để tôn vinh thành quả của học sinh.
2. Ánh sáng: Yếu tố “vô hình” nhưng tác động trực tiếp đến hiệu quả học tập
Một phòng STEAM dù đầu tư tốt đến đâu nhưng ánh sáng kém sẽ nhanh chóng khiến học sinh mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng thị lực. Ánh sáng trong phòng STEAM cần đáp ứng đồng thời ba tiêu chí: đủ – đều – linh hoạt.
Ánh sáng tự nhiên luôn là lựa chọn ưu tiên. Cửa sổ lớn, rèm điều chỉnh ánh sáng giúp không gian thông thoáng và tạo cảm giác gần gũi. Tuy nhiên, phòng STEAM không thể phụ thuộc hoàn toàn vào ánh sáng tự nhiên, bởi các hoạt động học tập diễn ra suốt ngày và cần độ ổn định cao.
Hệ thống đèn chiếu sáng nên sử dụng ánh sáng trắng trung tính, không quá vàng cũng không quá lạnh, giúp mắt dễ thích nghi và màu sắc vật liệu hiển thị chính xác. Đèn cần bố trí đều khắp không gian, hạn chế bóng đổ tại bàn thí nghiệm và khu thao tác.
Điểm cộng lớn cho phòng STEAM hiện đại là ánh sáng phân lớp:
-
Ánh sáng chung cho toàn phòng
-
Ánh sáng tăng cường tại bàn học, khu thí nghiệm
-
Ánh sáng nhấn tại khu trưng bày, bảng sáng tạo
Sự linh hoạt trong điều chỉnh cường độ ánh sáng giúp giáo viên dễ dàng chuyển đổi giữa các hoạt động: thuyết trình – làm việc nhóm – thực hành – trình diễn sản phẩm.
3. Vật liệu nội thất: An toàn – bền vững – hỗ trợ trải nghiệm
STEAM là không gian vận động trí óc đi cùng vận động tay chân. Do đó, vật liệu sử dụng trong phòng cần đáp ứng cao về độ an toàn, độ bền và khả năng thích ứng. Gỗ tự nhiên ghép thanh, gỗ công nghiệp đạt chuẩn phủ Melamine là lựa chọn phổ biến cho bàn ghế, tủ kệ nhờ bề mặt nhẵn, dễ vệ sinh, hạn chế trầy xước. Các góc cạnh nên được bo tròn để giảm nguy cơ va chạm, đặc biệt với học sinh nhỏ tuổi.
Sàn phòng STEAM nên ưu tiên vật liệu chống trơn trượt, dễ lau chùi và chịu lực tốt. Với khu vực trải nghiệm hoặc lắp ráp, sàn vinyl hoặc sàn cao su kỹ thuật là giải pháp an toàn và linh hoạt hơn sàn gạch truyền thống.
Ngoài ra, vật liệu trong phòng STEAM không chỉ để dùng mà còn để học. Bảng viết, bảng từ, bề mặt ghim ý tưởng, vách trưng bày sản phẩm… đều là những vật liệu giúp học sinh thể hiện tư duy và ghi lại quá trình sáng tạo của mình.
4. Sự kết hợp hài hòa tạo nên một phòng STEAM đúng nghĩa
Màu sắc – ánh sáng – vật liệu không tồn tại riêng lẻ. Chỉ khi được thiết kế đồng bộ, chúng mới tạo nên một không gian STEAM thực sự hiệu quả. Một bảng màu hợp lý sẽ phát huy tối đa dưới hệ ánh sáng phù hợp. Vật liệu tốt sẽ trở nên nổi bật và bền bỉ hơn khi được đặt trong môi trường ánh sáng và màu sắc đúng chuẩn.
Phòng STEAM lý tưởng không cần quá phô trương công nghệ, mà cần đủ tinh tế để học sinh muốn bước vào, đủ linh hoạt để giáo viên dễ tổ chức hoạt động và đủ an toàn để phụ huynh yên tâm. Đó chính là giá trị cốt lõi mà thiết kế nội thất phòng STEAM hiện đại hướng tới.