STEAM gồm năm mảng: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học. Phòng STEAM là nơi học sinh làm ra một sản phẩm thật, nên nó cần chỗ rộng hơn lớp thường.
Con số dễ hình dung: lớp 35 em thì nên tính khoảng 79 m², để vừa ngồi học vừa quây nhóm được mà không phải kê lại bàn mỗi tiết.
Khác phòng học thường ở ba chỗ
Nhìn qua thì cũng là bàn ghế và bảng. Nhưng cách dùng khác hẳn, và ba chỗ sau quyết định phòng có chạy được không. Học sinh đứng nhiều hơn ngồi. Lắp ráp, đo đạc, thử đi thử lại. Nên lối đi giữa các nhóm phải rộng hơn lớp thường, và bàn phải đủ vững để tì tay lên.
Sản phẩm dở dang phải có chỗ để. Một dự án kéo dài vài tiết, không thể dọn sạch mỗi cuối buổi. Đây là lý do phòng STEAM cần nhiều tủ kệ hơn hẳn.
Bàn phải kê lại được. Tiết này nghe giảng, tiết sau chia nhóm bốn. Bàn cố định là cô phải chọn một kiểu rồi chịu suốt năm.
Chia phòng thành ba khu
Cách chia đơn giản nhất, và cũng dễ vận hành nhất:
- Khu làm việc ở giữa, bàn rời ghép nhóm được, chiếm phần lớn diện tích
- Khu lưu trữ dọc tường, tủ kệ đựng vật tư và sản phẩm dở dang
- Khu trình bày ở đầu phòng, bảng và màn hình, cũng là chỗ các nhóm lên báo cáo
Ba khu này không cần vách ngăn. Chỉ cần bố trí sao cho học sinh đi từ chỗ ngồi ra lấy vật tư rồi quay lại mà không cắt ngang nhóm khác. Trường nào có phòng liền kề để làm kho vật tư thì càng tốt. Vật tư STEAM cồng kềnh, và để hết trong phòng học thì mất chỗ ngồi.
Chọn bàn rời, và chọn mặt chịu được nước
Đây là món chiếm chỗ nhiều nhất và khó đổi nhất, nên cân nhắc kỹ trước. Rời thay vì liền ghế. Ghép bốn bàn thành một cụm khi làm nhóm, tách ra khi cần ngồi hướng bảng. Lớp học STEAM đổi bố trí liên tục nên đây gần như là bắt buộc.
Mặt bàn chịu được lau rửa. Phòng STEAM có keo, sơn, nước. Mặt gỗ công nghiệp đẹp và rẻ, nhưng mép ván ngấm nước là phồng, và chỗ phồng không xử lý lại được. Khu nào hay dùng nước thì nên chọn mặt khác.
Đủ vững để tì và gõ. Học sinh sẽ ấn, vặn, đóng. Bàn lung lay thì các em tự chuyển sang làm dưới sàn.
Nếu ngân sách chặt, chỗ cắt hợp lý là chất liệu mặt bàn, không phải số lượng bàn. Thiếu bàn thì lớp chia ca, mà chia ca thì hỏng cả kế hoạch dạy.
Tủ kệ là thứ hay bị mua thiếu nhất
Bàn ghế thì ai cũng nhớ. Tủ kệ thì hay bị cắt xuống cuối danh sách, rồi vài tháng sau lớp ngập vật tư. Ba loại nên có, và mỗi loại một việc:
- Kệ mở cho vật tư dùng hằng ngày, học sinh tự lấy được
- Tủ có cánh cho dụng cụ cần người lớn quản, và cho thứ dễ vỡ
- Ngăn theo nhóm cho sản phẩm dở dang, mỗi nhóm một ô có dán tên
Loại thứ ba ít trường nghĩ tới mà lại giải quyết đúng vấn đề lớn nhất: dự án chưa xong thì cất đâu giữa hai tiết.
Ánh sáng và mặt bàn, hai chuyện đi với nhau
Phòng STEAM cần sáng hơn lớp thường vì học sinh làm việc chi tiết. Nhưng sáng thôi chưa đủ. Đèn cho ra màu thật. Học sinh pha màu, phân biệt dây điện theo màu, quan sát mẫu vật. Đèn cho màu bệch thì hai màu gần nhau trông như một.
Mặt bàn đừng bóng gương. Mặt bóng hắt đèn trần vào mắt em ngồi đối diện. Mặt mờ hoặc bóng nhẹ thì không. Thử bằng cách bật đèn rồi ngồi vào chỗ học sinh, một phút là biết.
Ánh sáng vào từ bên trái với học sinh thuận tay phải, để bàn tay viết không đổ bóng lên trang giấy.
Làm trọn gói hay mua lẻ từng phần
Hồng Đức nhận thiết kế và thi công trọn gói phòng STEAM, nên nói luôn chỗ khác nhau giữa hai cách. Mua lẻ thì phòng một nơi vẽ, bàn ghế một nơi làm, tủ kệ một nơi khác. Từng món đều ổn, nhưng ghép lại hay lệch: tủ cao quá so với chỗ định kê, bàn không ghép cụm được vì chân vướng nhau.
Làm trọn gói thì bản vẽ và hàng là của cùng một bên, nên chỗ vênh lộ ra từ lúc còn trên giấy. Trường cũng chỉ phải làm việc với một đầu mối khi cần sửa hay bổ sung. Đổi lại, mua lẻ linh hoạt hơn về giá, và trường nào đã có sẵn phần lớn đồ thì không cần trọn gói làm gì.
Bốn việc nên làm trước khi chốt
- Đo cả chiều rộng phòng, đừng dừng ở diện tích. Phòng dài và hẹp thì hàng cuối nhìn bảng quá chéo
- Đếm sĩ số đông nhất trong một ca, không lấy sĩ số trung bình
- Xem có phòng nào liền kề làm kho được không
- Ướm thử cách kê bàn trên giấy trước khi đặt hàng
Việc cuối hay bị bỏ qua mà lại rẻ nhất. Vẽ phòng theo tỉ lệ rồi cắt mấy mảnh giấy làm bàn, xếp thử vài kiểu. Mười phút, và nó cho biết ngay phòng kê được bao nhiêu cụm.
Nội thất Hồng Đức nhận thiết kế và thi công trọn gói phòng STEAM, tự sản xuất bàn thực hành, tủ kệ và bảng tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa.
Trường đang tính làm phòng STEAM thì gọi 0914 312 295, nói số đo phòng và sĩ số. Chúng tôi phác cách kê trước, rồi mới bàn tới nội thất và giá.
Ghi chú về số liệu
- Con số khoảng 79 m² cho lớp 35 em tính theo định mức diện tích phòng học bộ môn trong Quy định ban hành kèm Thông tư số 14/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sửa đổi Thông tư 14/2020/TT-BGDĐT. Đây là mức để tham khảo khi ước tính, trường nên đối chiếu lại theo cấp học và nhóm môn cụ thể của mình.
- Phần chia khu, chọn bàn, tủ kệ và cách kê là kinh nghiệm thiết kế, thi công phòng học tại Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức, không phải quy định bắt buộc.
- Bài không nêu số liệu nào về hiệu quả học tập của mô hình STEAM, vì chúng tôi không có nghiên cứu để dẫn.
Bài do bộ phận kinh doanh Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên thực tế thiết kế và thi công phòng học cho trường tại Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.