Quy trình sản xuất bàn ghế học sinh có bảy khâu và ba chỗ dễ hỏng

Khâu	Việc làm	Làm ẩu thì biểu hiện ra sao
1. Nhập vật liệu	Kiểm giấy CO và CQ, đo độ ẩm ván	Mặt bàn cong sau vài tháng
2. Cắt ván	Cắt theo kích thước từng lô hàng	Cạnh sứt mẻ, kích thước lệch nhau
3. Gia công	Khoan lỗ, bo góc theo bản vẽ	Góc còn sắc, lỗ vít lệch
4. Phủ bề mặt	Phủ Melamine hoặc PU	Mặt bàn xước nhanh, thấm nước
5. Dán biên	Ép dải nhựa bịt kín bốn cạnh ván	Cạnh phồng, lớp biên bong
6. Khung sắt và sơn	Uốn hàn khung, ngâm bể axit rồi sơn tĩnh điện	Sơn bong từng mảng, chân bàn gỉ
7. Lắp tại trường	Ghép mặt bàn với khung, nghiệm thu tại chỗ	Bộ ọp ẹp, lệch cỡ phát hiện muộn

Bàn ghế học sinh làm từ những vật liệu gì?

Hai thứ chính: ván gỗ cho mặt bàn mặt ghế, và sắt hộp cho khung chân. Ván của Nội thất Hồng Đức là gỗ công nghiệp nhập khẩu, về kho có đủ giấy chứng nhận xuất xứ CO và giấy chứng nhận chất lượng CQ. Ngoài dòng gỗ công nghiệp, công ty còn làm dòng mặt gỗ tự nhiên ghép thanh cho trường muốn dùng lâu hơn.

Trường học là môi trường khô ráo, ít ẩm hơn nhà bếp hay nhà tắm, nên gỗ công nghiệp dùng được thoải mái mà giá dễ chịu hơn gỗ tự nhiên nhiều. Đây là lý do phần lớn phòng học dùng dòng này. Sắt hộp thì chọn theo nguồn gốc rõ ràng và độ dày đủ. Chỗ này người mua nên hỏi thẳng con số, đừng chấp nhận câu “sắt dày, chắc chắn” chung chung.

Vì sao phải kiểm độ ẩm ván khi nhập kho?

Ván nhập về đều qua máy đo độ ẩm trước khi vào sản xuất. Nghe như thủ tục thừa, nhưng bỏ khâu này thì hỏng ở tận cuối. Tấm ván ngậm ẩm quá mức, cắt xong dán biên xong lắp xong vẫn đẹp. Vài tháng sau, khi độ ẩm trong ván cân bằng dần với không khí trong phòng, mặt bàn bắt đầu cong nhẹ hoặc chỗ dán biên bung ra. Lúc đó bộ bàn đã ở trong lớp rồi, sửa thì phải tháo cả loạt.

Dán biên bằng máy khác dán tay thế nào?

Đây là khâu quan trọng nhất mà người mua ít khi hỏi tới. Ván gỗ công nghiệp giống cái bánh nhiều lớp: mặt trên mặt dưới đã được phủ kín, riêng bốn cạnh cắt là để hở ruột. Ruột ấy hút ẩm rất nhanh. Dán biên là dán một dải nhựa bịt kín bốn cạnh đó lại.

Dán tay thì chỗ chặt chỗ lỏng, và chỉ cần một khe hở bằng sợi tóc là đủ. Nước lau bàn, mồ hôi tay, hơi ẩm mùa nồm cứ thế thấm vào. Vài mùa sau cạnh bàn phồng lên, sờ vào thấy gợn, rồi lớp biên bong hẳn. Máy dán biên ép nóng đều cả dải nên không để lại khe.

Cách kiểm rất đơn giản: miết ngón tay dọc cạnh bàn. Trơn liền một mạch là được, thấy gợn hay thấy mép cộm lên là chỗ ấy sẽ hỏng trước.

Khung sắt xử lý thế nào trước khi sơn tĩnh điện?

Sắt hộp được uốn và hàn thành khung chân theo bản vẽ của từng lô hàng, ngay trong xưởng. Nhưng trước khi đưa vào buồng sơn còn một bước nữa: ngâm bể axit. Sắt mới ra khỏi kho luôn dính dầu bảo quản và một lớp gỉ mỏng. Sơn phủ thẳng lên đó thì bột sơn bám vào lớp dầu chứ không bám vào sắt. Nhìn thì vẫn bóng đẹp, nhưng vài tháng sau bắt đầu bong từng mảng, và chỗ bong là chỗ gỉ ăn vào. Chân bàn gỉ từ dưới lên là chuyện thường gặp ở hàng làm ẩu.

Hồng Đức có xưởng sơn tĩnh điện riêng, theo công ty là xưởng lớn nhất khu vực Bắc Trung Bộ, và ngoài hàng của mình còn nhận gia công sơn cho đơn vị khác.

Vì sao bàn ghế giao rời rồi mới lắp tại trường?

Mặt bàn và khung chân đi riêng, lên tới trường mới ghép lại bằng ốc vít. Lý do thực tế: bộ nguyên khối chiếm chỗ gấp mấy lần trên thùng xe, và càng xóc thì các góc càng va vào nhau. Chở rời thì xếp phẳng được nhiều hơn, mặt bàn có tấm lót giữa các lớp, tới nơi vẫn nguyên vẹn.

Cái lợi thứ hai quan trọng hơn: lắp tại chỗ thì nghiệm thu luôn tại chỗ. Nhà trường đếm đủ số bộ, thử lắc từng bộ xem có ọp ẹp không, đo chiều cao vài bộ bất kỳ, thấy sai thì đổi ngay trong buổi. Hàng lắp sẵn ở xưởng mà tới nơi mới phát hiện lệch cỡ thì chở về rất phiền.

Với các trường ở xa nhà máy, chuyện này còn quyết định giá. Một chuyến xe chở hàng rời tới Nghệ An hay Hà Tĩnh xếp được nhiều bộ hơn hẳn so với chở hàng lắp sẵn, nên chi phí vận chuyển tính trên mỗi bộ giảm xuống.

Nhà trường nên ghi gì vào hồ sơ mời thầu?

Quy trình ở trên là của bên sản xuất. Về phía người mua, có mấy dòng nên ghi vào hồ sơ để sau này còn có cái đối chiếu:

• Kích thước theo cỡ số, kèm số lượng từng cỡ. Không ghi chung chung “bàn ghế học sinh cấp 2” mà ghi rõ chiều cao bàn và chiều cao ghế
• Giấy CO và CQ của ván, nộp kèm khi giao hàng chứ không phải nộp bản chụp lúc dự thầu
• Cạnh ván dán biên bằng máy, không dán thủ công
• Độ dày sắt hộp ghi bằng con số cụ thể, để nhà thầu không tự hạ xuống loại mỏng hơn
• Khung sắt sơn tĩnh điện, có xử lý bề mặt trước khi sơn
• Thời hạn bảo hành và phạm vi bảo trì, ghi thành điều khoản chứ không để trong lời hứa miệng

Riêng phần cỡ số, cách đếm cho đúng số lượng từng cỡ tôi viết ở bài chọn bàn ghế học sinh theo chiều cao. Bảng cỡ số nằm trong Thông tư liên tịch 26/2011/TTLT-BGDĐT-BKHCN-BYT do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Y tế cùng ban hành. Một chỗ hay bị ghi nhầm trong hồ sơ: TCVN 7490:2005 về kích thước bàn ghế học sinh tiểu học và trung học cơ sở là tiêu chuẩn tự nguyện, không bắt buộc. Đưa nó vào hồ sơ như một yêu cầu bắt buộc là nhà thầu có cớ khiếu nại. Muốn ràng buộc thì ghi thẳng con số kích thước mình cần, đừng dẫn tên tiêu chuẩn rồi để đó.

Nhận hàng thì kiểm những gì?

Bốn việc, làm được ngay trong buổi bàn giao, không cần thiết bị gì: Miết tay dọc cạnh bàn xem biên có liền không. Nhìn chân bàn chỗ sát sàn xem lớp sơn có đều không, có chỗ nào sần hay bong không. Đo chiều cao vài bộ lấy ngẫu nhiên, đo từ sàn lên mép sau mặt bàn, đối chiếu với cỡ số đã đặt. Cuối cùng đặt tay lên mặt bàn lắc mạnh vài cái, khung chắc thì không kêu.

Bốn việc ấy bắt được gần hết lỗi thường gặp. Cách kiểm bàn ghế đang dùng trong lớp có còn vừa với học sinh không thì xem thêm ở bài bàn ghế học sinh có vừa với các em không. Trường nào cần hàng khớp đúng bảng cỡ số để nghiệm thu thì xem dòng làm đúng Thông tư 26, có đủ bốn cỡ và hai chất liệu mặt.