Cách bố trí bàn máy tính trong phòng tin học

Bắt đầu bằng phép chia, chưa cần bản vẽ

Xưởng làm mỗi chỗ ngồi 600 mm, đó là bề ngang một người ngồi trước màn hình kể cả chỗ để khuỷu tay, và mẫu module HBT11M khổ 600 × 500 × 750 mm chính là đúng một chỗ như vậy. Các mẫu hai chỗ thì đều dài 1200 mm, tức hai lần con số đó. Nhờ vậy mà tính phòng gọn hơn hẳn việc đếm bàn. Cứ đo chiều dài mỗi dãy kê được rồi chia cho 600, cộng các dãy lại là ra sức chứa của phòng, sau đó mới bàn tới chuyện mua 12 bàn đôi hay 24 module cho phòng 24 máy. Hai cách ấy ra cùng số chỗ, chỉ khác ở chỗ module tách ra kê lại được khi trường đổi cách dạy còn bàn đôi thì đã đôi là đôi.

Một điều cần nhớ ngay từ bước này là chiều sâu bàn. Dòng phòng tin học sâu 500 mm, hẹp vừa đủ để kê được nhiều dãy, nên đừng lấy nhầm mẫu văn phòng sâu 600 mm về rồi phát hiện phòng hụt mất một dãy.

Ba kiểu kê, và cái giá của từng kiểu

Kiểu thứ nhất là kê áp tường, bàn quay mặt vào tường và học sinh quay lưng ra giữa phòng. Đây là kiểu thi công rẻ và nhanh nhất vì ống điện với ống mạng chạy dọc chân tường, không phải đục sàn. Đổi lại giáo viên đi ở giữa phòng thì nhìn thấy hết màn hình, nhưng lại nói chuyện với cả lớp khó hơn vì không có ai nhìn về phía mình.

Kiểu thứ hai là kê thành dãy song song hướng lên bảng, giống lớp học bình thường. Học sinh nhìn được bảng và nghe giảng thuận, nhưng ống phải chôn dưới sàn chạy ra tới giữa phòng, và việc đó chỉ làm được lúc xây hoặc lúc cải tạo lớn. Chốt kiểu này mà báo muộn thì gần như chắc chắn phải chạy ống nổi, vừa xấu vừa vướng chân.

Kiểu thứ ba là chữ U quanh ba mặt tường, thường dùng cho phòng nhỏ dưới hai chục máy. Đi dây dễ như kiểu áp tường, giáo viên đứng giữa quan sát được gần hết, nhưng góc chữ U hay bị bỏ phí vì hai bàn giáp góc thì một chỗ ngồi bị kẹt. Không có kiểu nào sai, chỉ có kiểu hợp với cách dạy của trường hay không. Trường dạy nặng phần thực hành trên máy thì áp tường tiện, trường còn giảng lý thuyết nhiều trong chính phòng ấy thì nên chịu tốn để kê hướng lên bảng.

Chốt bản vẽ kê bàn trước khi thợ điện vào

Đây là bước quyết định cả công trình, vì bản vẽ này chính là thứ thợ điện và thợ mạng cầm theo. Trên đó cần ghi rõ vị trí từng chỗ ngồi, từ đó ra vị trí từng ổ cắm và từng cổng mạng, cộng thêm vị trí bàn giáo viên và tủ thiết bị mạng. Số ổ cắm thì đếm theo thiết bị dùng cùng lúc chứ đừng đếm theo bàn, vì một bàn đôi phục vụ hai máy với hai màn hình. Ngoài ra còn máy chiếu, loa, bộ chia mạng và ổ dự phòng cho việc vệ sinh phòng, những thứ này hay bị quên rồi cuối cùng phải cắm ổ kéo dài chạy ngang sàn.

Lỗi phổ biến nhất trong các phòng chúng tôi đi sửa lại là đi điện mạng xong mới chọn bàn. Bàn đôi 1200 mm và module 600 mm có vị trí chỗ ngồi khác nhau, nên đi ống trước là gần như chắc lệch, mà lệch rồi thì hoặc đục lại hoặc chấp nhận dây chạy vòng.

Dây nhợ, và chỗ cái yếm bàn giúp được

Phần dây là thứ làm phòng tin học nhìn bừa hay nhìn gọn, mà nó lại phụ thuộc vào một chi tiết ít ai hỏi khi chọn bàn. Hai mã bàn đôi không vách là HBT06 và HBT08 giống hệt nhau về kích thước, cùng 1200 × 500 × 750 mm, chỉ khác cái yếm phía trước. HBT06 dùng yếm lửng còn HBT08 dùng yếm dài. Yếm dài che kín phần chân bàn và dây phía dưới, nên dãy bàn quay lưng ra cửa hoặc ra phía người đi vào thì nhìn gọn hẳn. Yếm lửng thì thoáng chân hơn, phòng nóng dễ chịu hơn và lau sàn cũng nhanh hơn.

Chuyện thứ hai là chỗ đặt thùng máy. Bốn mã lab HBT07, HBT20, HBT21A và HBT21B đã có sẵn kệ để chân và chỗ đặt máy trong thiết kế, còn các mã khác thì gắn thêm kệ CPU MFP08 khổ 450 × 250 × 200 mm. Nhớ là cái kệ ấy chiếm chỗ dưới gầm bàn, nên vẽ sơ đồ xong hãy kiểm lại xem học sinh còn đủ chỗ duỗi chân không.

Giáo viên có nhìn được màn hình cả lớp không

Câu này quyết định chọn bàn có vách hay không vách, và nên hỏi tổ chuyên môn chứ đừng để bộ phận mua sắm tự quyết. Nhóm có vách gồm HBT05 và bốn mã lab, vách dựng trên mặt bàn chia đôi hai chỗ ngồi. Học sinh tập trung hơn và kiểm tra trên máy thì đỡ nhìn bài nhau, nhưng giáo viên đứng cuối phòng sẽ bị vách che mất phần lớn màn hình. Nhóm không vách là HBT06 với HBT08, cô đi một lượt là thấy hết.

Cách dung hoà mà nhiều trường chọn là lấy bàn không vách cho phòng dạy hằng ngày, còn phòng nào kiêm luôn việc thi trên máy hoặc học ngoại ngữ thì lấy bàn có vách. Nếu chỉ có một phòng thì ưu tiên theo việc diễn ra nhiều hơn trong năm.

Ánh sáng và hướng cửa sổ

Phòng tin học khác phòng học thường ở chỗ có màn hình, mà màn hình thì sợ cả thiếu sáng lẫn chói. TCVN 8794:2011 nêu mức độ rọi cho phòng tin học là 300 lux, cùng mức với phòng học thường và thấp hơn phòng thí nghiệm. Đó là con số để bên thiết kế điện tính số đèn, trường không cần tự tính, nhưng biết để đối chiếu khi nghiệm thu thì hơn.

Phần trường quyết định được là hướng kê bàn so với cửa sổ. Kê sao cho cửa sổ nằm ở bên hông người ngồi là hợp lý nhất, vì ánh sáng vào từ phía sau thì hắt lên màn hình còn vào từ phía trước thì chiếu thẳng vào mắt học sinh. Chuyện này nhìn bằng mắt là thấy, cứ ngồi thử vào chỗ định kê vào một buổi sáng nắng.

Sáu chỗ kiểm trước khi ký bàn giao

Làm ngay lúc thợ còn ở đó, vì gọi lại lần hai bao giờ cũng lâu hơn.

• Cắm thử từng ổ điện ở mọi chỗ ngồi, không kiểm mẫu vài chỗ
• Bấm thử từng cổng mạng bằng một máy tính xách tay, ghi lại cổng nào chưa thông
• Ngồi vào chỗ trong cùng của mỗi dãy xem có ra vào được không khi các chỗ khác đã có người
• Đứng cuối phòng nhìn một lượt xem có bao quát được màn hình như tổ chuyên môn mong muốn không
• Kiểm chỗ để chân ở những bàn đã gắn kệ CPU
• Bật hết đèn rồi tắt hết đèn vào giữa trưa, xem màn hình có bị chói ở chỗ nào không

Phần chọn mẫu bàn theo cấp học và số chỗ ngồi có ở bài mẫu bàn vi tính học sinh, còn số đo chi tiết từng chiều thì ở bài kích thước bàn máy tính tiêu chuẩn là bao nhiêu.

Bài do bộ phận kinh doanh Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức biên soạn, dựa trên hồ sơ sản phẩm và thực tế thiết kế, thi công phòng tin học cho trường học tại Thanh Hóa và các tỉnh lân cận.