Khi khung sơn tĩnh điện bị gỉ ở phần chân tiếp đất, việc xử lý cần bắt đầu bằng cách ly ẩm, lau khô và xác định mức độ oxy hóa. Nếu chỉ xuất hiện vệt gỉ nhẹ bên ngoài màng sơn, giữ chân bàn khô ráo sẽ ngăn vết gỉ lan rộng. Trường hợp gỉ làm rộp sơn hoặc mủn kim loại, nhà trường cần ngừng sử dụng và gọi thợ xử lý.
Gỉ chân trên khung sơn tĩnh điện thường bắt đầu từ đâu?
Hiện tượng ăn mòn kim loại ở chân bàn ghế thường khởi phát từ các điểm tiếp xúc với môi trường ẩm hoặc nơi lớp phủ bảo vệ bị tổn thương. Lớp sơn tĩnh điện có tác dụng che chắn cốt thép, nhưng khi bề mặt xuất hiện khiếm khuyết vi mô, hơi ẩm sẽ xâm nhập và gây oxy hóa.
Ba vị trí thường phát sinh hiện tượng gỉ sớm nhất gồm có:
- Đáy chân tiếp giáp mặt sàn: Đây là nơi tiếp xúc trực tiếp nước lau sàn và hơi ẩm nền nhà. Khi nút bọc cao su ở đế chân bị mòn rách, mép cắt ống thép sẽ chạm thẳng sàn ẩm. Vùng mép cắt khó bám sơn dày như bề mặt phẳng, nên phản ứng gỉ thường bắt đầu tại đây rồi ăn ngược lên thân ống.
- Các vết trầy xước trên thân ống chân: Quá trình xê dịch bàn ghế hoặc va quẹt với mũi giày dép của học sinh làm xước màng sơn bảo vệ. Khi lõi thép bị hở gặp không khí ẩm, vùng kim loại này nhanh chóng chuyển màu vàng cam và lan dần sang xung quanh.
- Đường hàn liên kết ở chân và giằng khung: Mối hàn là điểm chịu nhiệt lượng cao khi gia công. Nếu bề mặt mối hàn có bọt khí li ti hoặc khe hở nhỏ chưa được sơn phủ kín, nước và bụi bẩn sẽ đọng lại bên trong, gây gỉ từ các ngóc ngách rồi mới đẩy rộp lớp sơn bên ngoài.
Kiểm tra định kỳ đúng ba vị trí này giúp cán bộ cơ sở vật chất phát hiện sớm vết ố trước khi gỉ ăn sâu vào ống sắt.
Ba mức độ gỉ ở chân khung sắt và cách nhận biết bằng mắt
Tình trạng ăn mòn ở chân bàn ghế khung sắt có thể phân chia thành ba mức độ rõ rệt dựa trên việc quan sát trực quan bằng mắt thường.
Mức độ một là gỉ đốm nâu hoặc bụi vàng bám ngoài: Lớp sơn bên ngoài vẫn phẳng mịn, chưa biến dạng. Bằng mắt thường chỉ thấy các hạt bụi màu vàng hoặc vệt ố nâu nhạt quanh chân tiếp sàn. Khi lau bằng khăn ẩm, lớp ố này có thể sạch và để lộ bề mặt sơn nguyên vẹn. Cốt thép bên trong chưa bị ăn mòn, khả năng chịu lực của bàn ghế không bị ảnh hưởng.
Mức độ hai là lớp sơn phồng rộp và bong tróc cục bộ: Khi nước len sâu vào dưới màng sơn, phản ứng oxy hóa sinh ra gỉ sắt màu nâu đỏ làm phồng rộp bề mặt. Lớp sơn xuất hiện bọng khí hoặc nứt chân chim, cậy nhẹ sẽ bong từng mảng nhỏ và lộ phần kim loại ráp tay. Ở giai đoạn này, liên kết bảo vệ đã mất, kim loại bắt đầu bị ăn mòn bề mặt.
Mức độ ba là kim loại rỗ sâu, mủn mục và thủng lỗ: Bề mặt sắt sần sùi dạng tổ ong, vảy gỉ màu nâu đen bong tróc giòn vụn. Thành ống kim loại mỏng dần đi, phần mép tiếp xúc với sàn nhà xuất hiện lỗ thủng hoặc tưa rách. Khung chân bị rung lắc khi chịu lực, mất an toàn và có nguy cơ gãy sập khi sử dụng.
Bảng tổng hợp dấu hiệu nhận biết và tác động của ba mức độ gỉ chân khung sắt:
| Mức độ gỉ | Dấu hiệu nhận biết bằng mắt | Tác động tới kết cấu chịu lực | Hành động đề xuất |
|---|---|---|---|
| Mức độ 1 | Vệt ố vàng hoặc đốm nâu bám ngoài, màng sơn vẫn phẳng mịn. | Chưa ảnh hưởng, cốt thép bên trong còn nguyên vẹn. | Lau sạch bằng khăn khô, kê lót tránh nước đọng. |
| Mức độ 2 | Lớp sơn phồng rộp, nứt chân chim, bong từng mảng nhỏ lộ gỉ nâu đỏ. | Màng bảo vệ bị phá hủy, kim loại bắt đầu bị ăn mòn. | Lập danh sách theo dõi, giữ khu vực khô ráo. |
| Mức độ 3 | Kim loại rỗ tổ ong, thành ống mỏng đi, bong vảy giòn, thủng lỗ. | Mất an toàn chịu lực, nguy cơ gãy sập khi tì đè. | Dán nhãn tạm ngừng sử dụng ngay, chuyển về kho. |
Vì sao phần chân bàn ghế luôn là vị trí bị gỉ trước tiên?
Chân bàn ghế bằng sắt luôn là khu vực chịu rủi ro ăn mòn lớn nhất trong phòng học. Nguyên nhân bắt nguồn từ độ ẩm tích tụ sát mặt sàn kết hợp với tác động nước lau sàn hằng ngày.
Hoạt động vệ sinh lớp học tác động trực tiếp đến chân bàn ghế. Nền nhà thường được lau ướt hằng ngày, nước chứa chất tẩy rửa dễ dồn vào chân bàn ghế và đọng lại ở phần đế. Hóa chất lau sàn có tính kiềm hoặc muối hòa tan sẽ đẩy nhanh quá trình ăn mòn điện hóa, khiến kim loại gỉ nhanh hơn so với nước sạch.
Bên cạnh đó, lớp không khí sát mặt sàn luôn có độ ẩm cao. Vào mùa nồm ẩm tại miền Bắc hoặc mùa mưa tại miền Trung, nền nhà thường đọng sương kéo dài. Chân sắt đặt trên sàn ẩm ướt liên tục sẽ tạo điều kiện cho phân tử nước ngấm vào các khe tiếp giáp giữa nút đế và ống kim loại.
Ngoài ra, va chạm cơ học cũng làm tăng nguy cơ hoen gỉ. Học sinh thường gác chân hoặc đá giày vào chân bàn trong giờ học. Việc dịch chuyển bàn ghế trên nền có bụi cát cũng bào mòn nút đế và làm trầy xước màng sơn. Khi lớp phủ bị hở gặp môi trường đọng nước, chân bàn ghế sắt sẽ phát sinh gỉ sét nhanh chóng.
Những việc bộ phận cơ sở vật chất nhà trường có thể làm ngay
Khi phát hiện dấu hiệu gỉ ở chân bàn ghế sắt, cán bộ cơ sở vật chất có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát đơn giản nhằm bảo vệ thiết bị mà không cần thao tác kỹ thuật phức tạp.
Các công việc nhà trường nên triển khai ngay bao gồm:
- Lau khô chân bàn ghế sau khi vệ sinh sàn: Nhân viên vệ sinh cần vắt ráo nước cây lau và mở cửa sổ cho thoáng gió. Sau khi lau xong, dùng khăn khô lau quanh các điểm tiếp đất của chân bàn ghế, không để nước đọng quanh đế chân.
- Kê cao chân bàn ghế khỏi vị trí đọng nước: Tại các phòng học tầng trệt có độ ẩm nền cao, nhà trường nên bổ sung nút nhựa hoặc đệm cao su ở đế chân. Chi tiết này giúp cách ly kim loại khỏi sàn ướt, ngăn hơi ẩm thấm ngược vào lòng ống thép.
- Tránh đẩy lê bàn ghế trên sàn: Khi sắp xếp lại phòng học phục vụ thi cử, giáo viên và học sinh cần cùng nhau nhấc bổng bàn ghế. Việc đẩy lê chân sắt trên mặt sàn gạch hoặc bê tông sẽ làm rách nút đệm và trầy xước màng sơn bảo vệ đáy chân.
- Lập danh mục theo dõi và chụp ảnh hiện trạng: Cán bộ quản lý nên lập sổ theo dõi thiết bị theo từng phòng học. Khi chân sắt xuất hiện đốm ố vàng, chụp ảnh lại để theo dõi tốc độ lan rộng của vết gỉ qua từng kỳ kiểm kê.
- Cách ly bàn ghế hư hại nặng: Những bộ bàn ghế đã chuyển sang mức độ ba với biểu hiện chân ống sắt bị mục rỗng hoặc lung lay cần được dán nhãn tạm ngừng sử dụng và chuyển về kho khô ráo nhằm tránh nguy cơ gãy sập trong giờ học.
Nhà trường lưu ý không tự dùng giấy nhám cạo gỉ, không tự quét sơn hay tra dầu mỡ lên chân sắt. Các thao tác này nếu sai cách sẽ làm trầy rộng bề mặt, tạo thêm khe hở cho hơi ẩm xâm nhập khiến vết gỉ lan nhanh hơn.
Khi nào nhà trường bắt buộc phải gọi thợ cơ khí hoặc nhà sản xuất?
Việc giữ khô ráo tại chỗ chỉ có tác dụng đối với vết gỉ nhẹ. Khi quá trình ăn mòn đã xâm lấn vào cấu trúc chịu lực, nhà trường bắt buộc phải ngừng sử dụng và tìm kiếm sự hỗ trợ từ thợ cơ khí hoặc liên hệ nhà sản xuất nội thất ban đầu.
Nhà trường cần gọi thợ cơ khí khi nhận thấy hai dấu hiệu sau:
- Kim loại bị ăn mòn đạt mức độ ba: Thành ống sắt bị mục rỗng, bong tróc mảng vảy sắt lớn hoặc xuất hiện lỗ thủng ở chân. Lúc này, chân ống kim loại đã mất độ cứng vững và có thể gãy đổ khi chịu tải trọng.
- Gỉ xuất hiện tại mối hàn chịu lực: Vị trí liên kết giữa chân với giằng ngang hoặc khung đỡ bị hoen gỉ, nứt rạn đường hàn. Khi tì tay lên mặt bàn, khung bàn ghế bị rung lắc, lệch tâm và phát ra tiếng kêu cọt kẹt, gây mất an toàn nghiêm trọng.
Khi liên hệ thợ hoặc nhà sản xuất, cán bộ nhà trường nên chuẩn bị sẵn: số lượng bàn ghế bị gỉ, ảnh chụp cận cảnh vị trí nứt thủng và mã hiệu sản phẩm trên hồ sơ mua sắm.
Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Hồng Đức có 22 năm sản xuất nội thất trường học, nhà máy tại Lô C, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa. Với sản phẩm trường học, công ty bảo hành 12 tháng kèm bảo trì trọn đời, giao và lắp đặt tận nơi kể cả trường ở huyện xa. Để được hỗ trợ đánh giá mức độ gỉ hoặc nhận tư vấn, nhà trường có thể liên hệ hotline 0914312295.
Câu hỏi thường gặp về xử lý khung sơn tĩnh điện bị gỉ
Gỉ bề mặt ở chân khung sắt có làm giảm độ chịu lực của bàn ghế không?
Nếu vết gỉ chỉ ở mức độ một với các hạt bụi vàng hoặc vệt ố nhạt bám ngoài màng sơn, kết cấu kim loại bên trong vẫn chưa bị suy giảm khả năng chịu lực. Tuy nhiên, nếu không cách ly ẩm kịp thời, phản ứng oxy hóa sẽ nhanh chóng ăn sâu vào lõi thép, làm mỏng thành ống và khiến chân bàn ghế mất độ vững chắc.
Nhà trường có nên tự mua sơn về quét đè lên chỗ chân sắt bị gỉ không?
Nhà trường không nên tự ý quét sơn thủ công đè lên vết gỉ. Sơn quét tay không thể bám dính chắc trên kim loại chưa qua xử lý công nghiệp và không phục hồi được lớp sơn tĩnh điện nung nhiệt nguyên bản. Lớp sơn mới còn giữ ẩm bên trong, khiến kim loại tiếp tục gỉ ngầm khó nhận biết bằng mắt thường.
Cần kê đặt và bố trí bàn ghế ra sao để hạn chế tình trạng ẩm ướt làm gỉ chân sắt?
Bàn ghế khung sắt nên được bố trí ở nền nhà khô ráo, tránh xa cửa sổ tạt mưa hoặc vòi nước trong trường học. Tại các phòng học tầng trệt có độ ẩm cao, nhà trường nên lắp nút chân cao su cách ẩm và giữ khoảng cách giữa chân bàn với rãnh thoát nước. Việc giữ phòng học thông thoáng cũng giúp sàn nhà mau khô sau khi lau chùi.
Chân khung sắt sơn tĩnh điện bị hoen gỉ có thuộc phạm vi bảo hành của nhà sản xuất không?
Sản phẩm bàn ghế trường học của Nội thất Hồng Đức được bảo hành 12 tháng đối với các lỗi kỹ thuật phát sinh từ vật liệu và quy trình sản xuất của nhà máy. Tuy nhiên, việc chân khung sắt bị gỉ do ngập nước, nền nhà ẩm thấp hoặc tiếp xúc hóa chất tẩy rửa có thuộc diện bảo hành hay không phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng Việc gỉ khung có thuộc bảo hành hay không, nhà trường hỏi rõ. Nhà trường nên gọi hotline nhà sản xuất để được kiểm tra thực tế.